قوم و منطقه ای بُهلول

قوم 1:

قوم بُهلول، یکی از شاخههای قوم دایکلان شیخعلی است که از 1ای بُهلول شیخعلی است. نام منطقهای بُهلول، نام قومِ است که در آنجا سکونت دارند.

اصل نام آن، بُهلول به ضمه اول و سکون دوم است که در متون ادبی، بدان مرد خندهرو، نیکوکار و بزرگ طایفه گویند، یا پیشوای قوم که سردار باشد، اما در بین عوام به آن بَهلول به فتحۀ اول و سکون دوم یاد میشود که این ناشی از تلفظ آسان آن است.

در مورد سابقهای تاریخی این قوم و منطقه، مستند دقیق وجود ندارد، اما احتمالاً سابقهای آنجا به صدها سال میرسد.

جمعیت قوم بُهلول اعم از ساکنین و مهاجر شدههای آن، حدوداً 650 الی 700 فامیل هستند که بنا بر آمار تقریبی (هر خانواده افغان هفت نفر)، 4550 الی 4900 نفر جمعیت میشوند. بیشترین جمعیت قوم بُهلول را مهاجر شدهها تشکیل میدهد که در کابل، مزار شریف، هرات، بامیان، ایران، اروپا و استرالیا هستند.

منطقهای بُهلول حدوداً در 15 کیلومتری غرب مرکز ولسوالی (جنگل قرلق) قرار دارد که به دو قسمت (جلگه و جوقول) تقسیم میشود. قسمت جلگه آن در مسیر شاهراه بامیان- پروان قرار دارد که طول آن حدوداً 3 کیلومتر میشود که از جادۀ اسفالت شده برخوردار است و به سه دهکده تقسیم میشود که عبارت از دهکدهی «دهان نَو»، دهکدهی «بَینِ کال» و دهکدهی «تَی تخت» هستند. قسمت جوقول آن در سمت چپ جلگه (گیرو) و در بین کوه قرار دارد که از دو مسیر، ابتدای منطقهای جلگهای بُهلول (دهان تنابید) و انتهایی منطقهای جلگهای بُهلول (دهان بومک) راه مواصلاتی غیر موتر رَو دارد.

جلگهای بُهلول، دارای هفت خانوار یا تول است که عبارت از؛ کوجی، باقی، میرزایی، فقیر، نیقه، دارا و عطاگل هستند.

جوقول بُهلول، دارای سه خانوار یا تول است که عبارت از شکور، بابا و خواجه رمضان هستند. جوقول نسبت به جلگه از نفوس بیشتر برخوردار است.

قوم بُهلول در طول تاریخ، در سرنوشت ولسوالی شیخعلی از مؤثریت فوق القاعده برخوردار بوده که به گفتهای بزرگان ولسوالی شیخعلی، موفقیت سیاسی هر جریان سیاسی و هر شخص سیاسی در شیخعلی، به حمایت این قوم بستگی دارد.

در بین این قوم احزاب سیاسی مختلف فعالیت و طرفدار دارند اما هیچگاه تفاوت بینشهای سیاسی، موجب اختلاف و پراکندگی این قوم نشده است که اتحاد و همدلی این قوم زبان زد است.

این قوم شخصیتهای باعزت و شرافتمند و مجاهد را در بین خود پرورش دادند که مایه مباهات دیار شیخعلی محسوب میشوند؛ مانند، مرحوم حجتالاسلاموالمسلمین غلام حیدر اسدی، دکتر حسن، استاد حسین پویا، مرحوم شیخعلی کوجی زاده، مرحوم حاجی میرزا محمد بُهلولی، مرحوم کلانتر ضرب علی، شیخ غلامحسین، شهید معلم غلام سخی فروتن.

این قوم، در هر زمان (چه در دوران تجاوز قشون سرخ شوری و چه در دوران سیاه طالبان) از خود رشادتهای بیشماری داشته و وجیبۀ دینی و ایمانی و ملی خود را ادا نمودند. مرحوم کلانتر ضرب علی ازجملهی پیشگامان عدالتخواهی قوم مظلوم هزاره و از بزرگان شیخعلی بود که نقشهای بیشمار را بازی کرده است و فرزندش شهید غلام سخی فروتن ازجمله بنیانگذاران حزب حرکت اسلامی افغانستان بود. مرحوم حجتالاسلاموالمسلمین غلام حیدر اسدی نیز یکی از فرماندهان نامدار و باعزت حزب حرکت اسلامی بود که با اذعان همهای مردم ولسوالی شیخعلی، امنیت، صلح، برادری و عدم درگیریهای حزبی در ولسوالی شیخعلی، در دوران جنگهای خانمانسوز داخلی و حزبی، از برکت وجود شخص آقای اسدی بود. دکتر حسن نیز اولین دکتر متخصص در ولسوالی شیخعلی است که فعالیتهای بیشمار برای مردم، شیخعلی انجام داده است.

در منطقهای بُهلول، دو باب مکتب ابتدائیه (مکتب ابتدائیه جوقول و مکتب ابتدائیه بُهلول) وجود دارند و نزدیکترین لیسه به این منطقه، لیسه قمر بنیهاشم است که در غرب منطقهای بُهلول و در دهان سیاه چوب موقعیت دارد. نزدیکترین مرکز صحی، کلینیک خواجکه است که در پنج کیلومتری سمت غرب آن واقع است.

بُهلول منطقهای زراعتی بوده که محصولات زراعتی، یگانه راه معیشت آن دیار محسوب میشود. زمینهای زراعتی این خطه هم آبی و هم للمی است. سیب، بادام، زردآلو، شفتالو، چهارمغز، ناک، امرود، گندم، جو، جواری، لوبیا، نسک، نخود، کچالو، زردک، شلغم، کدو ... ازجمله محصولات آبی آن است و گندم بهصورت للمی نیز کشت میشود.

زمان کاری در این منطقه معمولاً به فصلهای بهار، تابستان و خزان خلاصه میشود و فصل زمستان به دلیل سرد بودن و عدم زمینۀ فعالیتهای زراعتی، متوقف است. معمولاً نیروی کار در فصل زمستان، در شهر کابل مهاجرت میکنند. بیشترین جوانان این قوم، به کار بنایی اشتغال دارند که اکثراً هتلها و تعمیرات گچ کاری شدهی کابل، با هنر جوانان این قوم، تزئین شده است. جوانان این قوم هنر گچ کاری را در دیار مهاجرت کشور ایران، فراگرفته که اکنون حدوداً 80 درصد عواید این قوم در شهر کابل، ناشی از آن است و تعداد جوانان اشتغال به گچ کاری بیشتر از 500 نفر هستند.

آب آشامیدنی و مورداستفاده زراعت جلگه بُهلول، از دریایی است که سرچشمهی دریایی غوربند محسوب میشود. آب مورداستفاده زراعت و آشامیدنی در جوقول بُهلول، از چشمههای زلال است که کاملاً معدنی میباشند.

نوشته شده توسط محمد یاسین مطهر در ساعت 20:8 | لینک |