طائفه بُهلول

طائفه بُهلول:

طائفه بُهلول / بَهلول / بالول، یکی از شاخه‌های قوم دایکلان شیخ‌علی است.

در گفتار عامیانه بالول، برخی¬ها بَهلول (به فتحۀ اول و سکون دوم)، در متون ادبی بُهلول (به ضمه اول و سکون دوم) تلفظ می¬گردد.

طائفه بُهلول / بهلول / بالول، یکی از طائفه¬های قوم دایکلان / دهکلان / دیکلو شیخ‌علی و شیعه مذهب دوازده امامی هستند (یزدانی، ص:۲۷۷) که در سرنوشت سیاسی و اجتماعی مردم ولسوالی شیخ‌علی مؤثریت فوق القاعده دارند.

نام این طائفه برگرفته از نام بابای این طائفه به نام بُهلول است .

در مورد سابقه‌ای تاریخی طائفه¬ای بُهلول، مستند دقیق وجود ندارد، اما با توجه به ذکر پشت¬نامه¬ای برخی¬ از افراد این طائفه، احتمالاً بیش از ۲۰۰ سال است که در شیخعلی سکونت دارند. (مرادی و بُهلولی، 1403).

دیدگاه عامیانه بر این باور است که این طائفه و در مجموع قوم دایکلان از هزاره-های پشته قندهار است که در زمان یورش لشکر عبدالرحمن از آنجا مهاجر شدند، اما گواه مردم حکایت از آن دارد که حد اقل ده پشت این طایفه در شیخ¬علی سکونت داشتند که این نشانگر قدامت بیشتر آنان در شیخ¬علی نسبت به مهاجرت از پشته قندهار است. از جانب دیگر حسین علی یزدانی در پژوهشی در تاریخ هزاره¬ها سکونت¬گاه قوم دایکلان ( بُهلول شاخه¬ای دایکلان) را جنوب غرب هزارستان مانند هلمند و قندهار و شمال شرق هزارستان اعم از شیخ¬علی – غوربند، شمالی، پنجشیر و بغلان می¬دانند که سکونت آنان در این دو حوزه قبل از هجوم لشکر عبدالرحمن و مهاجرت هزاره¬های پشته قندهار است. (یزدانی، ص:۲۷۶)

سکونت¬گاه طائفه بهلول اغلب در قریه¬های بالول (جلگه و جوقول)، دهان بتیان و سر کوتک ولسوالی شیخعلی است. جمعیت قوم بُهلول شیخ¬علی ولایت پروان اعم از ساکنین و مهاجرین، حدود هفت¬صد خانوار ( 4900 نفر ) هستند. بیشترین جمعیت قوم بُهلول را مهاجرین تشکیل می‌دهند که در کابل، مزار شریف، هرات، بامیان، ایران، اروپا و استرالیا زندگی می¬کنند.

طائفه¬ای بهلول در قریه شیخ¬علی (بَوسیو) ولسوالی سنگتخت و بندر ولایت دایکندی نیز زندگی می¬کنند، تعداد آنها بیش از ۵۰۰ خانوار (3500) نفر هستند. سابقه زندگی طائفه بهلول در (بَوسیو) سنگتخت و بندر بیش از صد سال بوده و احتمالاَ مهاجرین باشند، اما مشخص نیست که آنها از شیخ¬علی پروان متواری شدند یا از جای دیگر، علاوه بر سنگتخت و بندر، در ولسوالی¬های کیتی، کجران، نیلی و خدیر دایکندی نیز هستند. (فدایی: 9/2/1403). اما احتمالاَ آنها از هزاره¬های باشند که به باور غرجستانی از مناطق جنوب به سوی مناطق مرکزی متواری شدند (غرجستانی 1988م، صص: 122-146).

طائفه بهلول در تحولات تاریخی جامعه و کشور نقش پررنگ داشتند که یکی از بزرگان این طائفه بنام کلانتر ضرب علی ازجمله‌ی پیشگامان عدالت‌خواهی قوم هزاره در زمان قیام دهقان¬های هزاره¬جات (سال¬های ۱۳۲۰ الی ۱۳۴۰) بود و فرزند وی معلم غلام سخی فروتن نیز ازجمله بنیان‌گذاران حزب حرکت اسلامی افغانستان بود. غلام حیدر اسدی از فرماندهان معروف حزب حرکت اسلامی افغانستان و رییس پایگاه ۲۸ پیروزی حرکت اسلامی، دکتر حسن اولین دکتر متخصص در ولسوالی شیخ‌علی، شیخ عبدالمنان، شیخ¬علی کوجی¬زاده و میرزامحمد بهلولی از دیگر شخصیت¬های معروف و جهادی این طائفه بودند. عباس علی¬زاده زرم¬کار کونگ¬فو و ووشو که شباهت ظاهری به بروسلی بازیگر هنرهای رزمی دارد و علی¬بخش یاوری از جلمه ورزشکاران طائفه بُهلول هستند. از شخصیت¬های معروف بهلول بَوسیو می¬توان آیت الله علی واحدی، محمد رضا رضایی، شیخ علی¬مراد احمدی، حاجی محمد حکیم معروف به حاجی ملا و شیخ محمد امیر توحیدی را نام برد (فدایی: 9/2/1403).

طایفه¬ای بُهلول ولسوالی شیخ¬علی، جمعاً دارای نه خاندان بوده که عبارت از؛ شکور، بابه (بابه، میرزایی و فقیر) کوجی، باقی، نیقه، داراْ و عطاگل ¬می¬باشند.

بیشترین شغل جوانان این طائفه، کارهای بنایی مانند گچ¬کاری، فلزکاری، سنگ-کاری، رنگ مالی و نجاری است که اکنون حدوداً 50 درصد عواید شاغلان این طائفه از آن بدست می¬آید. دهقانی و دام¬داری، دکان داری، قالین بافی، درایوری و بارچالانی از دیگر مشاغل آنان است. (عطایی، 1402)

１. یزدانی، حسین علی، پژوهشی در تاریخ هزاره¬ها، تهران، محمد ابراهیم شریعتی افغانستان، ج ۱ و۲ ، چاپ سوم، ۱۳۸۵.

２. غرجستانی، محمد عیسی، تاریخ نوین هزاره¬ها، کویته، ۱۹۸۸م.

３. قوم و منطقۀ بُهلول- ویبلاک: (تنابید دای¬کلان)؛

４. مصاحبه با: (رییس کاظم علی عطایی، ۱۴/03/1402)؛

５. مصاحبه با: (حاجی عبدالرزاق مرادی و حاجی نوروز علی بُهلولی 23/01/1403)

６. مصاحبه با محمد ابراهیم فدایی شیخ¬علی از بزرگان شیخ¬علی (بَوسیو ولسوالی سنگتخت و بندر ولایت دایکندی.