قریه اردگلی

قریه اُردوگُلی

اُردوگُلی قریه‌ای است واقع در درۀ بتیان ولسوالی شیخ‌علی ولایت پروان.

به باور باشندگان این محل، اُردوگُلی محل تمرین و ورزش سپاهیان یا اردوی حکام سابق بوده است، به همین دلیل آنجارا اُردوگُلی گویند.

اُردوگُلی در سمت چپ و انتهای درۀ بتیان، در دامنه سلسله کوه هندوکش قرار دارد که از شرق با قریه ابنارخانهْ، از غرب به قریه¬های سنگنداب و ولنگگ پیتو، از شمال به کوهپیایه هندوکش (هم¬مرز با ولسوالی تاله و برفک ولایت بغلان) و از جنوب به قریه مازار محدود می‌شود و از طریق قریه¬های «مازار» و «کدال» درۀ بتیان به شاهراه پروان – بامیان وصل می¬گردد و راه مواصلاتی آن غیرموتر رو است. فاصله آن از مرکز ولسوالی شیخعلی (جنگل قرلق) حدود ۲۵ کیلومتر است.

در قسمت انتهای اردوگلی زیارت¬گاهی وجود دارد معروف به زیارت سلطان شاه / شولته¬ شاه. به باور مردم محل این زیارت¬گاه، قدم¬گاه شاه خراسان علی ابن موسی الرضا است، اما سند معتبر و علمی در زمینه وجود ندارد.

اُردوگُلی اقامتگاه تابستانی (ییلاق) طایفه¬های (بُهلول، مقصود، حُبی و یوسف از شاخه¬های قوم دیکلان) است که اقامتگاه اصلی آنها قریه¬های قرغنه، دیکتور دلاور، بُهلول، دهان بتیان و درۀ بتیان بوده و در تابستان به آنجا می¬روند که مجموعی آنها بیش از پنج صد فامیل می¬گردد.

از مشاهیر اُردوگُلی فرض¬علی کوجی¬زاده، شیخ کاظم سکندری، خلیفه خادم¬علی، قمندان عوض-علی براتی، رستم¬علی، شیخ محمدداد سکندری را می¬توان نام برد.

این ییلاق نسبتاً پهن بوده و دارای آب و هوای دلپذیر و سرسبزترین محل در ولسوالی شیخ‌علی است، در صورت داشتن سرک، می¬تواند به یک تفریحگاه و پارک ملی تبدیل گردد. عواید مردم آن وابسته به زراعت و مالداری است. زراعت آنجا به صورت محدود للمی و اکثراً آبی است. می¬توان از محصولات آن گندم، جو، باقولی، نخود، نسک (عدس)، شاخل، موشنگ، جودر را نام برد. از دیگر منبع عایداتی مردم مالداری است و هرخانواده بین بیست تا دوصد راس حیوان نگهداری می‌کنند که شامل گوسفند، بز، گاو، مرکب و اسب می‌شود.

هرچند زندگی در این محل محدود به چهار ماه (جوزا، سرطان، اسد و سنبله) است اما با آن¬هم صنایع دستی مختلف به وسیله زنان این محل تولید میگردد که شامل نمد،گیلم‌‌، خورجین‌،‌ وخامک¬دوزی می¬گردد. این محل فاقط برق بوده و نور خانه¬های آن بیشتر به وسیله هریکین (الکین) تأمین می¬گردد. خانه¬های اُردوگُلی بیشتر ساخته شده از سنگ و گل و بعضاً خیمه و چپری (غژدی) است. آب آشامیدنی و زراعت این محل از چشمه¬های طبیعی بدست می¬آید.

اردگلی به دلیل زندگی موقتی در آن، فاقط مکتب و مرکز صحی است و نزدیکترین مرکزصحی به اُردوگُلی "کلینیک بُهلول" واقع در قریه خواجکه است که در فاصله ۱۰ کیلومتری این قریه قراردارد. شاگردان مکتب در قریه اُردوگُلی به مکاتبی می¬روند که به اقامتگاه اصلی شان نزدیک باشد مانند مکتب متوسطه بهلول، لیسه قمر بنی هاشیم، مکتب ابتدائیه بتیان و لیسه امام مهدی.

چنار، گز، سولبی، چاکه، سیاه‌خار، بوته، غوزبه، کمای، کوده، چوکری،‌ جیرکنه، بلدرغو، قو، زبان¬بره و غیره پوشش جنگلی و گیاهی قریه اُردوگُلی است. گرگ، روباه، شغال، خرکوش، پشک کوهی، بودنه، کبوترکوهی، کبک، گنجشک، قرچه، اولار، قجیر، عقاب و باز حیوانات و پرندگان وحش این قریه هستند.

منبع: مصاحبه با محمد نسیم کوجی زاده و محمد یعقوب محمدی به تاریخ ۲/۲/۱۴۰۳.